Wizja rolnictwa i żywności Komisji Europejskiej – krok ku zmianom czy korekta systemu?
19 lutego 2025 roku Komisja Europejska przedstawiła „Wizję rolnictwa i żywności”. Jest to plan działania dotyczący przyszłości rolnictwa i sektora rolno-spożywczego w Europie. W dokumencie podkreślono konieczność budowy systemu, który będzie atrakcyjny, konkurencyjny, odporny. Ma być sprawiedliwy dla obecnych i przyszłych pokoleń rolników i podmiotów sektora spożywczego. Jednak czy zaprezentowana wizja rzeczywiście odpowiada na współczesne wyzwania?
Główne założenia “Wizji rolnictwa i żywności”
W dokumencie Komisja Europejska skupiła się na kilku kluczowych aspektach:
- Stabilność dochodów i sprawiedliwe łańcuchy dostaw – konieczność zmniejszenia nierównowagi w podziale przychodów, kosztów i ryzyka, która często nadmiernie obciąża rolników.
- Atrakcyjność rolnictwa – poprzez redukcję biurokracji, większą elastyczność oraz zachęty finansowe, KE chce odpowiedzieć na problem starzejącej się populacji rolników.
- Bezpieczeństwo i suwerenność żywnościowa Europy – w tym wzmacnianie odporności na wstrząsy geopolityczne i środowiskowe.
- Zmniejszenie zależności strategicznych – ograniczenie importu nawozów, paszy i energii.
- Ochrona europejskich rolników – zabezpieczenia przed nieuczciwą konkurencją oraz dążenie do silniejszego dostosowania europejskich standardów produkcji do produktów importowanych.
- Dialog i wspólne wypracowywanie rozwiązań – podkreślenie znaczenia wspólnej debaty nad przyszłością rolnictwa i włączenia w nią rolników.
Czy to rzeczywista transformacja?
Choć „dokument „Wizja rolnictwa i żywności” zawiera wiele istotnych postulatów, trudno nie zauważyć, że jego kształt został mocno zdeterminowany przez niedawne protesty rolników oraz rosnące obawy o bezpieczeństwo żywnościowe (czytaj też tekst Bezpieczeństwo żywnościowe co to jest i jak o nie zadbać?) w czasach rosnących napięć geopolitycznych. Wizja wydaje się bardziej korektą istniejącego systemu niż spójną wizją realnej transformacji. Nie uwzględnia w wystarczającym stopniu wyzwań wynikających z kryzysu klimatycznego, degradacji środowiska czy nieuczciwych praktyk handlowych.
Główne elementy planu KE wskazują więc na kontynuację modelu rolnictwa nastawionego na ilość, eksport i globalną wymianę handlową. A podstawowymi narzędziami jego transformacji ma być nie tyle zmiana praktyk gospodarowania, co cyfryzacja, technologie i innowacje.
„Wizja rolnictwa i żywności” – braki i niedopowiedzenia:
W dokumencie można dostrzec istotne luki:
- Brak spójności między dążeniem do ograniczenia strategicznych zależności (np. importu paszy) a promowaniem globalnej wymiany handlowej i umów międzynarodowych, takich jak ta z krajami Mercosur.
- Pominięcie problemu pogarszającej się jakości żywności.
- Marginalne potraktowanie wpływu kryzysu klimatycznego i przyrodniczego na rolnictwo, możliwości produkcji żywności w Europie oraz bezpieczeństwo żywnościowe.
- Brak wskazówek, jak UE zamierza wspierać rolników w przypadku przyszłych kryzysów, a przede wszystkim jak będzie rolnictwo przed tymi kryzysami zabezpieczać.
- Nie ma wskazówek, jak jednocześnie upraszczać Wspólną Politykę Rolną i wspierać najbardziej potrzebujących rolników.
- Brak konkretów dotyczących budowy bardziej sprawiedliwych łańcuchów dostaw.
- Wizja KE skupia się wyłącznie na rolnictwie, pomijając kluczowe elementy systemu żywnościowego, jak przetwórstwo, logistyka, dystrybucja, handel i konsumpcja żywności.
Czy zatem jest to początek rzeczywistej zmiany, czy jedynie korekta systemu, który już teraz wymaga znacznie głębszej reformy? Odpowiedź na to pytanie będzie zależeć od przyszłych działań KE i reakcji społeczności rolniczej w Europie.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne artykuły
2026-06-11
Czy miasta potrzebują rolników?
Według danych GUS liczba gospodarstw rolnych w Polsce w czerwcu 2023 roku wynosiła 1,23 miliona. To całkiem sporo. Rolnika i jego pracę kojarzymy głównie z sielskim obrazem wsi; a jednak pewna część gospodarstw zlokalizowana jest w administracyjnych granicach miast. I nie ma w tym nic dziwnego – miasta, rozrastając się, wchłaniają okoliczne wsie wraz z mieszkańcami, gospodarstwami i rolnictwem w każdej postaci.
2026-06-02
Kto zostanie na wsi? W „Diagnozie Młodzieży 2026” piszemy o młodzieży wiejskiej i przyszłości polskiego rolnictwa
Ukazała się „Diagnoza Młodzieży 2026. Raport i rekomendacje” - jedno z najważniejszych opracowań ostatnich lat poświęconych sytuacji młodego pokolenia w Polsce. Publikacja, przygotowana przez Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej, ma być punktem wyjścia do prac nad Krajową Strategią Młodzieżową.
2026-05-09
Permakultura jako systemowy fundament bezpieczeństwa żywnościowego i regeneracji tkanki miejskiej
Współczesny obraz permakultury często cierpi na błąd uproszczenia, bywając utożsamianym wyłącznie z niszową metodą uprawy warzyw czy projektowaniem przydomowych ekogródków. Tymczasem wnikliwa analiza tego rozwiązania ukazuje je jako głęboko interdyscyplinarną metodologię projektową oraz szkołę tworzenia trwałych, samoregulujących się systemów, które przenikają każdą sferę ludzkiej aktywności. W centrum wspomnianej koncepcji nie znajdują się wyłącznie rośliny, lecz przede wszystkim ludzie, ich siedliska oraz sposoby, w jakie się organizują.
