Wizja rolnictwa i żywności Komisji Europejskiej – krok ku zmianom czy korekta systemu?
19 lutego 2025 roku Komisja Europejska przedstawiła „Wizję rolnictwa i żywności”. Jest to plan działania dotyczący przyszłości rolnictwa i sektora rolno-spożywczego w Europie. W dokumencie podkreślono konieczność budowy systemu, który będzie atrakcyjny, konkurencyjny, odporny. Ma być sprawiedliwy dla obecnych i przyszłych pokoleń rolników i podmiotów sektora spożywczego. Jednak czy zaprezentowana wizja rzeczywiście odpowiada na współczesne wyzwania?
Główne założenia “Wizji rolnictwa i żywności”
W dokumencie Komisja Europejska skupiła się na kilku kluczowych aspektach:
- Stabilność dochodów i sprawiedliwe łańcuchy dostaw – konieczność zmniejszenia nierównowagi w podziale przychodów, kosztów i ryzyka, która często nadmiernie obciąża rolników.
- Atrakcyjność rolnictwa – poprzez redukcję biurokracji, większą elastyczność oraz zachęty finansowe, KE chce odpowiedzieć na problem starzejącej się populacji rolników.
- Bezpieczeństwo i suwerenność żywnościowa Europy – w tym wzmacnianie odporności na wstrząsy geopolityczne i środowiskowe.
- Zmniejszenie zależności strategicznych – ograniczenie importu nawozów, paszy i energii.
- Ochrona europejskich rolników – zabezpieczenia przed nieuczciwą konkurencją oraz dążenie do silniejszego dostosowania europejskich standardów produkcji do produktów importowanych.
- Dialog i wspólne wypracowywanie rozwiązań – podkreślenie znaczenia wspólnej debaty nad przyszłością rolnictwa i włączenia w nią rolników.
Czy to rzeczywista transformacja?
Choć „dokument „Wizja rolnictwa i żywności” zawiera wiele istotnych postulatów, trudno nie zauważyć, że jego kształt został mocno zdeterminowany przez niedawne protesty rolników oraz rosnące obawy o bezpieczeństwo żywnościowe (czytaj też tekst Bezpieczeństwo żywnościowe co to jest i jak o nie zadbać?) w czasach rosnących napięć geopolitycznych. Wizja wydaje się bardziej korektą istniejącego systemu niż spójną wizją realnej transformacji. Nie uwzględnia w wystarczającym stopniu wyzwań wynikających z kryzysu klimatycznego, degradacji środowiska czy nieuczciwych praktyk handlowych.
Główne elementy planu KE wskazują więc na kontynuację modelu rolnictwa nastawionego na ilość, eksport i globalną wymianę handlową. A podstawowymi narzędziami jego transformacji ma być nie tyle zmiana praktyk gospodarowania, co cyfryzacja, technologie i innowacje.
„Wizja rolnictwa i żywności” – braki i niedopowiedzenia:
W dokumencie można dostrzec istotne luki:
- Brak spójności między dążeniem do ograniczenia strategicznych zależności (np. importu paszy) a promowaniem globalnej wymiany handlowej i umów międzynarodowych, takich jak ta z krajami Mercosur.
- Pominięcie problemu pogarszającej się jakości żywności.
- Marginalne potraktowanie wpływu kryzysu klimatycznego i przyrodniczego na rolnictwo, możliwości produkcji żywności w Europie oraz bezpieczeństwo żywnościowe.
- Brak wskazówek, jak UE zamierza wspierać rolników w przypadku przyszłych kryzysów, a przede wszystkim jak będzie rolnictwo przed tymi kryzysami zabezpieczać.
- Nie ma wskazówek, jak jednocześnie upraszczać Wspólną Politykę Rolną i wspierać najbardziej potrzebujących rolników.
- Brak konkretów dotyczących budowy bardziej sprawiedliwych łańcuchów dostaw.
- Wizja KE skupia się wyłącznie na rolnictwie, pomijając kluczowe elementy systemu żywnościowego, jak przetwórstwo, logistyka, dystrybucja, handel i konsumpcja żywności.
Czy zatem jest to początek rzeczywistej zmiany, czy jedynie korekta systemu, który już teraz wymaga znacznie głębszej reformy? Odpowiedź na to pytanie będzie zależeć od przyszłych działań KE i reakcji społeczności rolniczej w Europie.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne artykuły
2026-04-08
Lokalna polityka żywnościowa – plan działania w oparciu o dane
Każdy dokument strategiczny powinien powstać w oparciu o rzetelnie zebrane i przeanalizowane dane. Polityka żywnościowa również. W tym przypadku trudność polega na tym, że nie istnieją w Polsce dokumenty, które mogłyby stanowić algorytm postępowania lub przynajmniej inspirację. Dostępne są wzorce zagraniczne, właściwie z całego świata. Tu jednak stale należy mieć na uwadze przemyślaną adaptację tamtych pomysłów do tutejszych realiów.
2026-03-03
Pakt Mediolański – czym jest i jak do niego przystąpić
W 2015 roku w Mediolanie odbyła się Światowa Wystawa EXPO, której hasło brzmiało „wyżywić planetę, energia dla życia”. Po raz pierwszy od początków idei światowych wystaw, czyli od 1851 roku, tematem wiodącym uczyniono ex aequo żywność i energię. Dwa odmienne zasoby, które traktujemy jak wielką oczywistość dnia codziennego, a których brak może spowodować chaos i załamanie znanego nam porządku świata.
2026-03-10
Jak zbudować silny lokalny rynek żywności?
Rozwój lokalnych rynków żywności stanie się jednym z ważniejszych elementów polityk miejskich, zdrowotnych i gospodarczych. Powód jest prosty: lokalne systemy żywnościowe zwiększają odporność miast, skracają łańcuchy dostaw, wzmacniają lokalne gospodarki i poprawiają jakość żywienia mieszkańców.
