Wizja rolnictwa i żywności Komisji Europejskiej – krok ku zmianom czy korekta systemu?
19 lutego 2025 roku Komisja Europejska przedstawiła „Wizję rolnictwa i żywności”. Jest to plan działania dotyczący przyszłości rolnictwa i sektora rolno-spożywczego w Europie. W dokumencie podkreślono konieczność budowy systemu, który będzie atrakcyjny, konkurencyjny, odporny. Ma być sprawiedliwy dla obecnych i przyszłych pokoleń rolników i podmiotów sektora spożywczego. Jednak czy zaprezentowana wizja rzeczywiście odpowiada na współczesne wyzwania?
Główne założenia “Wizji rolnictwa i żywności”
W dokumencie Komisja Europejska skupiła się na kilku kluczowych aspektach:
- Stabilność dochodów i sprawiedliwe łańcuchy dostaw – konieczność zmniejszenia nierównowagi w podziale przychodów, kosztów i ryzyka, która często nadmiernie obciąża rolników.
- Atrakcyjność rolnictwa – poprzez redukcję biurokracji, większą elastyczność oraz zachęty finansowe, KE chce odpowiedzieć na problem starzejącej się populacji rolników.
- Bezpieczeństwo i suwerenność żywnościowa Europy – w tym wzmacnianie odporności na wstrząsy geopolityczne i środowiskowe.
- Zmniejszenie zależności strategicznych – ograniczenie importu nawozów, paszy i energii.
- Ochrona europejskich rolników – zabezpieczenia przed nieuczciwą konkurencją oraz dążenie do silniejszego dostosowania europejskich standardów produkcji do produktów importowanych.
- Dialog i wspólne wypracowywanie rozwiązań – podkreślenie znaczenia wspólnej debaty nad przyszłością rolnictwa i włączenia w nią rolników.
Czy to rzeczywista transformacja?
Choć „dokument „Wizja rolnictwa i żywności” zawiera wiele istotnych postulatów, trudno nie zauważyć, że jego kształt został mocno zdeterminowany przez niedawne protesty rolników oraz rosnące obawy o bezpieczeństwo żywnościowe (czytaj też tekst Bezpieczeństwo żywnościowe co to jest i jak o nie zadbać?) w czasach rosnących napięć geopolitycznych. Wizja wydaje się bardziej korektą istniejącego systemu niż spójną wizją realnej transformacji. Nie uwzględnia w wystarczającym stopniu wyzwań wynikających z kryzysu klimatycznego, degradacji środowiska czy nieuczciwych praktyk handlowych.
Główne elementy planu KE wskazują więc na kontynuację modelu rolnictwa nastawionego na ilość, eksport i globalną wymianę handlową. A podstawowymi narzędziami jego transformacji ma być nie tyle zmiana praktyk gospodarowania, co cyfryzacja, technologie i innowacje.
„Wizja rolnictwa i żywności” – braki i niedopowiedzenia:
W dokumencie można dostrzec istotne luki:
- Brak spójności między dążeniem do ograniczenia strategicznych zależności (np. importu paszy) a promowaniem globalnej wymiany handlowej i umów międzynarodowych, takich jak ta z krajami Mercosur.
- Pominięcie problemu pogarszającej się jakości żywności.
- Marginalne potraktowanie wpływu kryzysu klimatycznego i przyrodniczego na rolnictwo, możliwości produkcji żywności w Europie oraz bezpieczeństwo żywnościowe.
- Brak wskazówek, jak UE zamierza wspierać rolników w przypadku przyszłych kryzysów, a przede wszystkim jak będzie rolnictwo przed tymi kryzysami zabezpieczać.
- Nie ma wskazówek, jak jednocześnie upraszczać Wspólną Politykę Rolną i wspierać najbardziej potrzebujących rolników.
- Brak konkretów dotyczących budowy bardziej sprawiedliwych łańcuchów dostaw.
- Wizja KE skupia się wyłącznie na rolnictwie, pomijając kluczowe elementy systemu żywnościowego, jak przetwórstwo, logistyka, dystrybucja, handel i konsumpcja żywności.
Czy zatem jest to początek rzeczywistej zmiany, czy jedynie korekta systemu, który już teraz wymaga znacznie głębszej reformy? Odpowiedź na to pytanie będzie zależeć od przyszłych działań KE i reakcji społeczności rolniczej w Europie.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne artykuły
2026-10-17
Ogrody działkowe jako istotny element odporności żywnościowej miast
Polskie miasta mają silne tradycje związane z ogrodami działkowymi. Spełniają one szereg ważnych funkcji: są częścią terenów zielonych i ekosystemu miasta, elementem ochrony przyrody, zapleczem retencyjnym, bioróżnorodności, a także stanowią przeciwwagę dla miejskiej wyspy ciepła. Są miejscem rekreacji i wypoczynku, którego jedną z form są uprawy ogrodnicze, a to z kolei stanowi w wielu wypadkach swoistą kolektywną pamięć metod produkcji żywności – zasób szczególnej troski.
2026-08-11
Szklanka wody a brakująca polityka żywnościowa
Bezpłatna kranówka miała znaleźć się w ustawie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Z najnowszej wersji projektu zniknęła. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewnia, że wróci w osobnej ustawie, ale na razie nie znamy ani projektu, ani terminu jego przedstawienia. Spór o bezpłatną kranówkę mówi o Polsce więcej, niż mogłoby się wydawać. Pokazuje państwo sprawnie dzielące różne kwestie między sektory, ale wciąż słabo wyposażone w mechanizmy ich ponownego łączenia. Polityka żywnościowa jest potrzebna właśnie po to, aby zdrowie, środowisko, dostępność i gospodarka spotykały się przed podjęciem decyzji.
2026-07-17
Czy żywność uprawiana w mieście jest bezpieczna?
Czy żywność uprawiana w mieście jest bezpieczna? To pytanie nabiera znaczenia wraz z rosnącą popularnością miejskich ogródków, upraw balkonowych i farm wertykalnych. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Poniżej prezentujemy przegląd badań na ten temat oraz zestaw rozwiązań, które pozwalają cieszyć się własnoręcznie wyprodukowaną żywnością w przestrzeniach miejskich.
