Ekspertki Instytutu Grunt na IV Konwencie Naczelniczek i Naczelników ds. ochrony środowiska i gospodarki komunalnej GZM
Co wspólnego mają blackout w Hiszpanii, stołówka w polskiej szkole i farma w środku Wrocławia? O tym, dlaczego miasta powinny interesować się żywnością, opowiadały dr Paulina Sobiesiak-Penszko oraz Katarzyna Banul-Wójcikowska, ekspertki Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt podczas IV Konwentu Naczelniczek i Naczelników ds. ochrony środowiska i gospodarki komunalnej GZM.
W obliczu narastających kryzysów – klimatycznego, geopolitycznego i społecznego – pytanie „czy miasta powinny zająć się kwestią żywności?” przestaje być retoryczne. Podczas niedawnego spotkania z pracownikami samorządów GZM ekspertki Instytutu Strategii Żywnościowej Grunt przekonywały, że lokalne bezpieczeństwo żywnościowe to dziś nie tylko kwestia zdrowia, ale i strategicznej odporności społecznej.
Kryzys żywnościowy – coraz bliżej
Ekspertki rozpoczęły od diagnozy sytuacji: system żywnościowy stoi na krawędzi wytrzymałości. W ciągu dekady w Europie zniknęły 3 miliony gospodarstw rolnych. Średni wiek polskiego rolnika to 50,7 lat, a tylko 42% z nich wierzy, że ich gospodarstwo przetrwa kolejnych 10 lat. Kryzysy polityczne (jak wojna w Ukrainie), wzrost cen energii, zmiany klimatyczne oraz degradacja środowiska stawiają pod znakiem zapytania przyszłość stabilnych dostaw żywności.
Dane, które warto znać
🌡 Klimat: Każdy 1°C wzrostu temperatury to nawet 10% mniej plonów.
⚠️ Geopolityka: Ataki na systemy żywnościowe to element wojny hybrydowej.
💸 Ekonomia: Marnujemy żywność wartą miliardy – tylko w polskich szkołach nawet 4 tony rocznie na placówkę.
👵 Demografia: Tylko 12% rolników w UE ma mniej niż 40 lat.
🧬 Zdrowie: 2,5 mld ludzi z nadwagą, a 735 mln głoduje.
Miasta w centrum zmian
72% Europejczyków mieszka w miastach – to właśnie one mogą (i powinny) stać się filarem transformacji systemu żywnościowego. Ekspertki zwróciły uwagę, że dotychczas samorządy zbyt często pomijały żywność w swoich strategiach. Tymczasem zrównoważona polityka żywnościowa może realnie wzmacniać lokalną gospodarkę, poprawiać zdrowie mieszkańców i ograniczać marnowanie żywności.
Co mogą zrobić samorządy?
Każda gmina może już dziś przygotować się do przyszłych kryzysów żywnościowych, budując odporne społeczności. Poprzez lokalne inicjatywy żywnościowe samorządy realizują też inne przypisane im zadania z zakresu edukacji, adaptacji do zmian klimatu, ekologii, polityki społecznej. Podczas spotkania ekspertki prezentowały dobre praktyki z polskich miast:
🔹 Współpraca miasto-wieś – krótkie łańcuchy dostaw, edukacja, wspieranie patriotyzmu gospodarczego i zwiększanie dostępu mieszkańców do lokalnej, sezonowej żywności.
🔹 Miasta jako żywiciele przyszłości – systemy zamówień publicznych wspierające lokalnych rolników, farmy miejskie, ogrody społeczne.
🔹 Systemowe podejście – polityki żywnościowe wpisane w strategie miejskie i regionalne.
🔹 Nowe modele dystrybucji żywności – sklepy społeczne, foodsharing, jadłodzielnie.
🔹 Szkoły jako centra zmiany – dopasowane porcje, edukacja żywieniowa, monitorowanie strat.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne aktualności
2026-09-18
Bezpieczeństwo klimatyczne to także bezpieczeństwo żywnościowe. Instytut Grunt podczas Narodowej Debaty w Sejmie
7 września 2026 roku w Sejmie RP odbyła się pierwsza Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. W panelu poświęconym obywatelom i gospodarce wystąpiła dr Paulina Sobiesiak-Penszko, prezeska Instytutu Strategii Żywnościowych „Grunt”, która mówiła o wpływie zmiany klimatu na rolnictwo oraz o tym, co powinniśmy zrobić, aby zwiększyć bezpieczeństwo żywnościowe Polski.
2026-08-19
Czy polskie miasta są odporne na kryzysy żywnościowe? Instytut Grunt prowadzi badanie 50 największych miast
Instytut Strategii Żywnościowych Grunt prowadzi badanie odporności polskich miast na kryzysy żywnościowe. Badanie jest realizowane pod patronatem Związku Miast Polskich oraz Unii Metropolii Polskich. Wypełnij ankietę.
2026-08-11
Instytut Grunt: dwa lata pracy nad zmianą systemu żywnościowego
Dwa lata temu powołałyśmy do życia Instytut Strategii Żywnościowych „Grunt”. Dostrzegłyśmy, że w Polsce brakuje organizacji, która patrzyłaby na żywność szeroko, wychodząc poza wąską soczewkę rolnictwa, handlu czy indywidualnych wyborów konsumentów.
2026-07-26
KOMENTARZ: Transformacja rolnictwa trwa. Referendum jej nie zatrzyma
Odrzucenie polityki klimatycznej nie zatrzyma suszy, przymrozków ani ekstremalnych upałów. Prawdziwe pytanie brzmi nie „czy” rolnictwo ma się zmieniać, ale jak przeprowadzić tę zmianę, aby zabezpieczyć produkcję i nie pozostawić rolników samych z jej kosztami.
