Ekspertki Instytutu Grunt na IV Konwencie Naczelniczek i Naczelników ds. ochrony środowiska i gospodarki komunalnej GZM
Co wspólnego mają blackout w Hiszpanii, stołówka w polskiej szkole i farma w środku Wrocławia? O tym, dlaczego miasta powinny interesować się żywnością, opowiadały dr Paulina Sobiesiak-Penszko oraz Katarzyna Banul-Wójcikowska, ekspertki Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt podczas IV Konwentu Naczelniczek i Naczelników ds. ochrony środowiska i gospodarki komunalnej GZM.
W obliczu narastających kryzysów – klimatycznego, geopolitycznego i społecznego – pytanie „czy miasta powinny zająć się kwestią żywności?” przestaje być retoryczne. Podczas niedawnego spotkania z pracownikami samorządów GZM ekspertki Instytutu Strategii Żywnościowej Grunt przekonywały, że lokalne bezpieczeństwo żywnościowe to dziś nie tylko kwestia zdrowia, ale i strategicznej odporności społecznej.
Kryzys żywnościowy – coraz bliżej
Ekspertki rozpoczęły od diagnozy sytuacji: system żywnościowy stoi na krawędzi wytrzymałości. W ciągu dekady w Europie zniknęły 3 miliony gospodarstw rolnych. Średni wiek polskiego rolnika to 50,7 lat, a tylko 42% z nich wierzy, że ich gospodarstwo przetrwa kolejnych 10 lat. Kryzysy polityczne (jak wojna w Ukrainie), wzrost cen energii, zmiany klimatyczne oraz degradacja środowiska stawiają pod znakiem zapytania przyszłość stabilnych dostaw żywności.
Dane, które warto znać
🌡 Klimat: Każdy 1°C wzrostu temperatury to nawet 10% mniej plonów.
⚠️ Geopolityka: Ataki na systemy żywnościowe to element wojny hybrydowej.
💸 Ekonomia: Marnujemy żywność wartą miliardy – tylko w polskich szkołach nawet 4 tony rocznie na placówkę.
👵 Demografia: Tylko 12% rolników w UE ma mniej niż 40 lat.
🧬 Zdrowie: 2,5 mld ludzi z nadwagą, a 735 mln głoduje.
Miasta w centrum zmian
72% Europejczyków mieszka w miastach – to właśnie one mogą (i powinny) stać się filarem transformacji systemu żywnościowego. Ekspertki zwróciły uwagę, że dotychczas samorządy zbyt często pomijały żywność w swoich strategiach. Tymczasem zrównoważona polityka żywnościowa może realnie wzmacniać lokalną gospodarkę, poprawiać zdrowie mieszkańców i ograniczać marnowanie żywności.
Co mogą zrobić samorządy?
Każda gmina może już dziś przygotować się do przyszłych kryzysów żywnościowych, budując odporne społeczności. Poprzez lokalne inicjatywy żywnościowe samorządy realizują też inne przypisane im zadania z zakresu edukacji, adaptacji do zmian klimatu, ekologii, polityki społecznej. Podczas spotkania ekspertki prezentowały dobre praktyki z polskich miast:
🔹 Współpraca miasto-wieś – krótkie łańcuchy dostaw, edukacja, wspieranie patriotyzmu gospodarczego i zwiększanie dostępu mieszkańców do lokalnej, sezonowej żywności.
🔹 Miasta jako żywiciele przyszłości – systemy zamówień publicznych wspierające lokalnych rolników, farmy miejskie, ogrody społeczne.
🔹 Systemowe podejście – polityki żywnościowe wpisane w strategie miejskie i regionalne.
🔹 Nowe modele dystrybucji żywności – sklepy społeczne, foodsharing, jadłodzielnie.
🔹 Szkoły jako centra zmiany – dopasowane porcje, edukacja żywieniowa, monitorowanie strat.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne aktualności
2026-07-26
KOMENTARZ: Transformacja rolnictwa trwa. Referendum jej nie zatrzyma
Odrzucenie polityki klimatycznej nie zatrzyma suszy, przymrozków ani ekstremalnych upałów. Prawdziwe pytanie brzmi nie „czy” rolnictwo ma się zmieniać, ale jak przeprowadzić tę zmianę, aby zabezpieczyć produkcję i nie pozostawić rolników samych z jej kosztami.
2026-07-05
Mozaika Bio w GreenTable Bistro – bioróżnorodność jako fundament odporności środowiska, gospodarki i systemu żywnościowego
2 czerwca 2026 roku w warszawskim GreenTable Bistro Instytut Strategii Żywnościowych Grunt poprowadził warsztat „Mozaika Bio – bioróżnorodność jako fundament odporności środowiska, gospodarki i systemu żywnościowego”. Przy lokalnie i sezonowo zastawionym stole mieliśmy okazję rozmawiać o związku bioróżnorodności z produkcją żywności oraz o potrzebie zwiększania dostępu do lokalnych produktów.
2026-06-28
II Kongres Miasta dla Suwerenności Żywnościowej – duma z pracy rolnika, agrointegracja i bezpieczeństwo żywnościowe
II Kongres Miasta dla Suwerenności Żywnościowej to przestrzeń pogłębionej rozmowy o tym, jak miasta, samorządy, rolnicy, instytucje publiczne, naukowcy i konsumenci mogą wspólnie budować odporne lokalne systemy żywnościowe. Wydarzenie pokazało, że suwerenność żywnościowa nie jest wyłącznie kwestią produkcji jedzenia, lecz szerokim zagadnieniem obejmującym klimat, zdrowie, planowanie przestrzenne, relacje społeczne, infrastrukturę, edukację, bezpieczeństwo państwa oraz przyszłość pracy w rolnictwie.
2026-06-27
Bezpieczeństwo żywnościowe zaczyna się lokalnie. Trwa cykl warsztatów dla gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii
Jaką rolę mogą odegrać samorządy w budowaniu bezpieczeństwa żywnościowego? Czy żywność może być narzędziem adaptacji do zmiany klimatu, poprawy zdrowia mieszkańców i zwiększania odporności lokalnych społeczności? To właśnie wokół tych pytań koncentruje się realizowany przez Instytut Strategii Żywnościowych „Grunt” cykl warsztatów dla przedstawicieli 41 gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
