Żywność jako dobro publiczne. Głos dr Pauliny Sobiesiak-Penszko podczas ogólnopolskiej debaty WSIiZ “Nasza planeta, nasza wspólna przyszłość”
12 grudnia w Kielnarowej koło Rzeszowa odbyła się ogólnopolska debata „Nasza planeta, nasza wspólna przyszłość”, zorganizowana przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Wydarzenie zgromadziło naukowców, przedstawicieli samorządów, organizacji społecznych, mediów oraz aktywistów, którzy wspólnie dyskutowali o wyzwaniach stojących przed współczesnym rolnictwem, systemem produkcji żywności oraz ochroną środowiska.
Debata koncentrowała się na konieczności transformacji obszarów wiejskich i rolnictwa – takiej, która pozwoli pogodzić efektywność ekonomiczną z troską o środowisko i zdrowie człowieka. Uczestnicy zgodnie podkreślali, że przyszłość systemu żywnościowego zależy od współodpowiedzialności wielu aktorów: nauki, polityki, biznesu, rolników, konsumentów oraz mediów.
Nasza planeta: zdrowe środowisko, zdrowa żywność, zdrowy człowiek
Jednym z ważnych punktów programu debaty był trzeci panel tematyczny pt. „Zdrowe środowisko, zdrowa żywność, zdrowy człowiek”, prowadzony pod opieką merytoryczną dr. hab. inż. Zbigniewa M. Karaczuna, prof. SGGW. W trakcie dyskusji wyraźnie wybrzmiało przekonanie, że utrzymanie obecnego modelu rolnictwa i konsumpcji w dłuższej perspektywie jest niemożliwe. Wskazywano m.in. na brak realnego wzrostu produktywności rolnictwa oraz na jego silne podporządkowanie interesom dużych korporacji, co oddala system żywnościowy od potrzeb społecznych i środowiskowych.
Jedną z panelistek była dr Paulina Sobiesiak-Penszko z Instytutu Strategii Żywnościowych “Grunt”, która zwróciła uwagę na strategiczne kierunki niezbędnej transformacji. W swojej wypowiedzi podkreślała, że żywność powinna być traktowana nie jak zwykły towar rynkowy, lecz jako dobro publiczne, mające fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa, zdrowia i spójności społecznej.
W tym kontekście dr Sobiesiak-Penszko wskazywała na potrzebę zmiany sposobu wydatkowania środków w ramach wspólnej polityki rolnej. Jej zdaniem system wsparcia powinien wynagradzać nie za samo posiadanie ziemi, ale realne dostarczanie dóbr publicznych – takich jak ochrona bioróżnorodności, poprawa jakości gleby, retencjonowanie wody i wysokiej jakości żywność. Taki model mógłby też wzmocnić rolę rolników jako strażników środowiska i partnerów w realizacji celów klimatycznych.
Musimy zupełnie zmienić myślenie o tym, czym jest nowoczesne rolnictwo
Dr Sobiesiak-Penszko zaznaczała również, że zmiany w systemie żywnościowym nie są już wyłącznie kwestią wyboru czy politycznej decyzji, lecz procesem, który i tak będzie postępował pod wpływem globalnych trendów i narastających kryzysów. Wskazywała na rosnącą niestabilność geopolityczną, zakłócenia w łańcuchach dostaw, zmienność cen surowców oraz coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe – susze, powodzie czy fale upałów – które bezpośrednio wpływają na produkcję żywności. Jej zdaniem te czynniki wymuszają budowanie bardziej odpornych, lokalnych i zrównoważonych systemów żywnościowych, niezależnych od krótkoterminowych mechanizmów rynkowych.
Dr Sobiesiak-Penszko podkreślała, że miasta mogą stać się kluczowymi aktorami tych zmian – zarówno jako odbiorcy żywności, jak i stabilne rynki zbytu dla lokalnych producentów. Odbudowa relacji oraz współpraca miasto–wieś została wskazana jako jeden z fundamentów budowania bardziej odpornych systemów żywnościowych.
Jej głos szczególnie mocno wybrzmiał w kontekście potrzeby redefinicji pojęcia nowoczesnego rolnictwa. Jak zaznaczyła:
Musimy zupełnie zmienić myślenie o tym, czym jest nowoczesne rolnictwo. Teraz, kiedy o tym myślimy, to od razu mamy w głowach technologie. Dzisiaj nowoczesne rolnictwo to rolnictwo oparte na współpracy z przyrodą i to powinno być nasze pierwsze skojarzenie.
Ogólnopolska debata WSIiZ pokazała, że rozmowa o przyszłości rolnictwa i żywności coraz częściej wychodzi poza wąskie ramy produkcji i ekonomii, obejmując kwestie zdrowia, środowiska i sprawiedliwości społecznej.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne aktualności
2026-04-10
Rolnictwo w punkcie zwrotnym. Wnioski po Europejskim Forum Rolniczym 2026 w Jasionce
Współczesne rolnictwo znalazło się w momencie, który coraz częściej określany jest jako punkt zwrotny. Nie jest to już jedynie publicystyczna metafora, lecz wniosek płynący wprost z debat ekspertów, rolników i przedstawicieli administracji podczas Europejskiego Forum Rolniczego 2026 w Jasionce.
2026-04-03
Łowca okazji czy strategiczny menedżer? Relacja ze spotkania Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt
30 marca 2026 roku odbyło się spotkanie „Łowca okazji czy strategiczny menedżer? Świadomy konsument, krótkie łańcuchy dostaw i rola samorządów”, podczas którego zaprezentowaliśmy wyniki najnowszych badań Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt oraz podjęliśmy dyskusję z ekspertkami i ekspertami reprezentującymi administrację publiczną, naukę, media i sektor rolny.
2026-03-06
KOMENTARZ: Lekcje z Bliskiego Wschodu: zrozumieć bezpieczeństwo żywnościowe
Żyjemy w iluzji obfitości. Świeże owoce zimą czy całoroczna dostępność egzotycznych produktów sprawiają, że wizja niedoborów wydaje się abstrakcyjna. Jednak współczesny handel opiera się na modelu „just-in-time”: sieci utrzymują minimalne zapasy, a magazyny są na bieżąco uzupełniane dostawami. Wystarczy jednak przerwanie łańcucha dostaw, by półki zaczęły pustoszeć. System ten jest też wrażliwy na awarie IT, brak paliwa i energii.
2026-01-11
KOMENTARZ: Mercosur i co dalej? Umowa handlowa jako test dla polskiego rolnictwa i polityki żywnościowej
Debata wokół umowy UE- Mercosur zbyt często sprowadza się do pytania: „czy polskie rolnictwo przetrwa konkurencję z Ameryką Południową?”. Znacznie istotniejsze pytanie brzmi: czy Polska wykorzysta ten moment, by zdefiniować własną strategię rozwoju rolnictwa i systemu żywnościowego – niezależnie od dalszych losów umowy handlowej.
