2026-08-19
Kryzys żywnościowy nie sprowadza się do fizycznego braku produktów. Może oznaczać również gwałtowny wzrost cen czy zakłócenia w transporcie i dystrybucji. Źródła takich zakłóceń są różne: od przerwanych łańcuchów dostaw i awarii infrastruktury po ekstremalne zjawiska pogodowe, kryzys energetyczny czy konflikt zbrojny. Skutki kryzysu nie dotykają przy tym wszystkich w takim samym stopniu. Szczególnie narażone mogą być osoby o niskich dochodach, osoby starsze, przewlekle chore, z niepełnosprawnościami oraz zależne od usług publicznych lub pomocy innych osób.
Celem badania jest rozpoznanie, jak miasta przygotowują się na sytuacje, w których mieszkańcy mogą mieć utrudniony dostęp do żywności.

Odporność żywnościowa miasta oznacza zdolność całego lokalnego systemu do przygotowania się na zakłócenia, działania podczas kryzysu i wyciągania wniosków z wcześniejszych doświadczeń.
Samorządy nie odpowiadają bezpośrednio za produkcję żywności ani za działanie całego systemu dostaw. Mają jednak konkretne obowiązki związane z zapewnieniem dostępu do żywności w sytuacjach kryzysowych. Ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej zobowiązuje wójtów, burmistrzów i prezydentów miast do zapewnienia zasobów potrzebnych do wykonywania zadań ochrony ludności przez co najmniej trzy dni trwania zagrożenia. To właśnie ten zapis stał się przyczynkiem do dyskusji o tym, jak samorządy mają się do takiego zadania przygotować.
Realizacja tego obowiązku nie musi oznaczać gromadzenia całej potrzebnej żywności w miejskich magazynach, ale w praktyce wymaga rozpoznania lokalnej infrastruktury, określenia odpowiedzialności oraz przygotowania współpracy z podmiotami zajmującymi się przechowywaniem, przygotowaniem, transportem i dystrybucją żywności.
Badanie obejmuje 50 największych gmin miejskich w Polsce. Koncentrujemy się na następujących obszarach:
Badanie dotyczy zarówno formalnych rozwiązań, jak i codziennej praktyki działania. Interesuje nas to, jakie zasoby mają miasta, jak organizują współpracę, z jakich doświadczeń korzystają oraz czego potrzebują, aby lepiej przygotować się na przyszłe zakłócenia. W tym celu prowadzimy analizy miejskich dokumentów, przygotowaliśmy ankietę dla miast. Prowadzimy także wywiady pogłębione z przedstawicielami wybranych samorządów.
Badanie ma charakter diagnostyczny. Ankieta skierowana do miast nie jest kontrolą ani audytem. Jej zadaniem jest zebranie możliwie szerokiej wiedzy o rozwiązaniach stosowanych przez samorządy, istniejących lukach, dobrych praktykach oraz potrzebnym wsparciu. Ostatnie kontrole NIK dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego przez kluczowe ministerstwa pokazały, że temat ten w zarządzaniu kryzysowym nie zajmował dotąd należnego miejsca. Nasze badanie ma pomóc miastom lepiej przygotować się na kryzysy żywnościowe i wzmacniać ich odporność na przyszłe zagrożenia.
Zebrane informacje będą podstawą rekomendacji dla miast, administracji centralnej, wojewodów, organizacji społecznych i partnerów lokalnych. Powstanie również zbiór rozwiązań, z których będą mogły korzystać samorządy pracujące nad wzmocnieniem własnej odporności żywnościowej.
Serdecznie zapraszamy do wypełnienia anonimowej ankiety włodarzy miast, pracowników wydziałów kryzysowych, spraw społecznych, rozwoju miasta i pracowników służb. Ankieta została przygotowana w 3 wersjach tak, aby osoby odpowiedzialne w mieście za różne aspekty bezpieczeństwa żywnościowego odpowiadały na pytania zgodne z ich kompetencjami. Każda z ankiet zawiera 15-20 pytań, a jej wypełnienie zajmie około 20 min.
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!

2026-11-09
26 i 27 października 2026 roku dr Paulina Sobiesiak-Penszko oraz Katarzyna Banul-Wójcikowska z Instytutu Strategii Żywnościowych „Grunt”, wzięły udział w Climathonie GZM 2026 jako mentorki i jurorki. Wydarzenie pod hasłem „Ekożywność w mieście” zgromadziło ponad 60 studentek i studentów z całej Polski, którzy przez 24 godziny pracowali nad pomysłami na bardziej lokalny, sezonowy i zrównoważony system żywnościowy.
2026-10-15
Dlaczego tak dużo jedzenia w szkolnych i przedszkolnych stołówkach trafia do kosza? Jak organizować żywienie, by dzieci jadły lepiej, a żywności marnowało się mniej? Odpowiedzi przedstawiamy w raporcie „Systemowo zmarnowane. Przyczyny i sposoby ograniczania strat żywności w placówkach oświatowych”.
2026-09-18
7 września 2026 roku w Sejmie RP odbyła się pierwsza Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. W panelu poświęconym obywatelom i gospodarce wystąpiła dr Paulina Sobiesiak-Penszko, prezeska Instytutu Strategii Żywnościowych „Grunt”, która mówiła o wpływie zmiany klimatu na rolnictwo oraz o tym, co powinniśmy zrobić, aby zwiększyć bezpieczeństwo żywnościowe Polski.
2026-08-11
Dwa lata temu powołałyśmy do życia Instytut Strategii Żywnościowych „Grunt”. Dostrzegłyśmy, że w Polsce brakuje organizacji, która patrzyłaby na żywność szeroko, wychodząc poza wąską soczewkę rolnictwa, handlu czy indywidualnych wyborów konsumentów.
Instytut Strategii Żywnościowych Grunt
biuro@instytutgrunt.org
tel: +48 573 046 227
KRS 0001121339
NIP 9512602712
REGON 529387328
Copyright by Instytut Strategii Żywnościowych "Grunt" 2025. Wszelkie prawa zastrzeżone.