Ekspertki Instytutu Grunt na IV Konwencie Naczelniczek i Naczelników ds. ochrony środowiska i gospodarki komunalnej GZM
Co wspólnego mają blackout w Hiszpanii, stołówka w polskiej szkole i farma w środku Wrocławia? O tym, dlaczego miasta powinny interesować się żywnością, opowiadały dr Paulina Sobiesiak-Penszko oraz Katarzyna Banul-Wójcikowska, ekspertki Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt podczas IV Konwentu Naczelniczek i Naczelników ds. ochrony środowiska i gospodarki komunalnej GZM.
W obliczu narastających kryzysów – klimatycznego, geopolitycznego i społecznego – pytanie „czy miasta powinny zająć się kwestią żywności?” przestaje być retoryczne. Podczas niedawnego spotkania z pracownikami samorządów GZM ekspertki Instytutu Strategii Żywnościowej Grunt przekonywały, że lokalne bezpieczeństwo żywnościowe to dziś nie tylko kwestia zdrowia, ale i strategicznej odporności społecznej.
Kryzys żywnościowy – coraz bliżej
Ekspertki rozpoczęły od diagnozy sytuacji: system żywnościowy stoi na krawędzi wytrzymałości. W ciągu dekady w Europie zniknęły 3 miliony gospodarstw rolnych. Średni wiek polskiego rolnika to 50,7 lat, a tylko 42% z nich wierzy, że ich gospodarstwo przetrwa kolejnych 10 lat. Kryzysy polityczne (jak wojna w Ukrainie), wzrost cen energii, zmiany klimatyczne oraz degradacja środowiska stawiają pod znakiem zapytania przyszłość stabilnych dostaw żywności.
Dane, które warto znać
🌡 Klimat: Każdy 1°C wzrostu temperatury to nawet 10% mniej plonów.
⚠️ Geopolityka: Ataki na systemy żywnościowe to element wojny hybrydowej.
💸 Ekonomia: Marnujemy żywność wartą miliardy – tylko w polskich szkołach nawet 4 tony rocznie na placówkę.
👵 Demografia: Tylko 12% rolników w UE ma mniej niż 40 lat.
🧬 Zdrowie: 2,5 mld ludzi z nadwagą, a 735 mln głoduje.
Miasta w centrum zmian
72% Europejczyków mieszka w miastach – to właśnie one mogą (i powinny) stać się filarem transformacji systemu żywnościowego. Ekspertki zwróciły uwagę, że dotychczas samorządy zbyt często pomijały żywność w swoich strategiach. Tymczasem zrównoważona polityka żywnościowa może realnie wzmacniać lokalną gospodarkę, poprawiać zdrowie mieszkańców i ograniczać marnowanie żywności.
Co mogą zrobić samorządy?
Każda gmina może już dziś przygotować się do przyszłych kryzysów żywnościowych, budując odporne społeczności. Poprzez lokalne inicjatywy żywnościowe samorządy realizują też inne przypisane im zadania z zakresu edukacji, adaptacji do zmian klimatu, ekologii, polityki społecznej. Podczas spotkania ekspertki prezentowały dobre praktyki z polskich miast:
🔹 Współpraca miasto-wieś – krótkie łańcuchy dostaw, edukacja, wspieranie patriotyzmu gospodarczego i zwiększanie dostępu mieszkańców do lokalnej, sezonowej żywności.
🔹 Miasta jako żywiciele przyszłości – systemy zamówień publicznych wspierające lokalnych rolników, farmy miejskie, ogrody społeczne.
🔹 Systemowe podejście – polityki żywnościowe wpisane w strategie miejskie i regionalne.
🔹 Nowe modele dystrybucji żywności – sklepy społeczne, foodsharing, jadłodzielnie.
🔹 Szkoły jako centra zmiany – dopasowane porcje, edukacja żywieniowa, monitorowanie strat.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne aktualności
2026-04-10
Rolnictwo w punkcie zwrotnym. Wnioski po Europejskim Forum Rolniczym 2026 w Jasionce
Współczesne rolnictwo znalazło się w momencie, który coraz częściej określany jest jako punkt zwrotny. Nie jest to już jedynie publicystyczna metafora, lecz wniosek płynący wprost z debat ekspertów, rolników i przedstawicieli administracji podczas Europejskiego Forum Rolniczego 2026 w Jasionce.
2026-04-03
Łowca okazji czy strategiczny menedżer? Relacja ze spotkania Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt
30 marca 2026 roku odbyło się spotkanie „Łowca okazji czy strategiczny menedżer? Świadomy konsument, krótkie łańcuchy dostaw i rola samorządów”, podczas którego zaprezentowaliśmy wyniki najnowszych badań Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt oraz podjęliśmy dyskusję z ekspertkami i ekspertami reprezentującymi administrację publiczną, naukę, media i sektor rolny.
2026-03-06
KOMENTARZ: Lekcje z Bliskiego Wschodu: zrozumieć bezpieczeństwo żywnościowe
Żyjemy w iluzji obfitości. Świeże owoce zimą czy całoroczna dostępność egzotycznych produktów sprawiają, że wizja niedoborów wydaje się abstrakcyjna. Jednak współczesny handel opiera się na modelu „just-in-time”: sieci utrzymują minimalne zapasy, a magazyny są na bieżąco uzupełniane dostawami. Wystarczy jednak przerwanie łańcucha dostaw, by półki zaczęły pustoszeć. System ten jest też wrażliwy na awarie IT, brak paliwa i energii.
2026-01-11
KOMENTARZ: Mercosur i co dalej? Umowa handlowa jako test dla polskiego rolnictwa i polityki żywnościowej
Debata wokół umowy UE- Mercosur zbyt często sprowadza się do pytania: „czy polskie rolnictwo przetrwa konkurencję z Ameryką Południową?”. Znacznie istotniejsze pytanie brzmi: czy Polska wykorzysta ten moment, by zdefiniować własną strategię rozwoju rolnictwa i systemu żywnościowego – niezależnie od dalszych losów umowy handlowej.
