Żywność jako dobro publiczne. Głos dr Pauliny Sobiesiak-Penszko podczas ogólnopolskiej debaty WSIiZ “Nasza planeta, nasza wspólna przyszłość”
12 grudnia w Kielnarowej koło Rzeszowa odbyła się ogólnopolska debata „Nasza planeta, nasza wspólna przyszłość”, zorganizowana przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Wydarzenie zgromadziło naukowców, przedstawicieli samorządów, organizacji społecznych, mediów oraz aktywistów, którzy wspólnie dyskutowali o wyzwaniach stojących przed współczesnym rolnictwem, systemem produkcji żywności oraz ochroną środowiska.
Debata koncentrowała się na konieczności transformacji obszarów wiejskich i rolnictwa – takiej, która pozwoli pogodzić efektywność ekonomiczną z troską o środowisko i zdrowie człowieka. Uczestnicy zgodnie podkreślali, że przyszłość systemu żywnościowego zależy od współodpowiedzialności wielu aktorów: nauki, polityki, biznesu, rolników, konsumentów oraz mediów.
Nasza planeta: zdrowe środowisko, zdrowa żywność, zdrowy człowiek
Jednym z ważnych punktów programu debaty był trzeci panel tematyczny pt. „Zdrowe środowisko, zdrowa żywność, zdrowy człowiek”, prowadzony pod opieką merytoryczną dr. hab. inż. Zbigniewa M. Karaczuna, prof. SGGW. W trakcie dyskusji wyraźnie wybrzmiało przekonanie, że utrzymanie obecnego modelu rolnictwa i konsumpcji w dłuższej perspektywie jest niemożliwe. Wskazywano m.in. na brak realnego wzrostu produktywności rolnictwa oraz na jego silne podporządkowanie interesom dużych korporacji, co oddala system żywnościowy od potrzeb społecznych i środowiskowych.
Jedną z panelistek była dr Paulina Sobiesiak-Penszko z Instytutu Strategii Żywnościowych “Grunt”, która zwróciła uwagę na strategiczne kierunki niezbędnej transformacji. W swojej wypowiedzi podkreślała, że żywność powinna być traktowana nie jak zwykły towar rynkowy, lecz jako dobro publiczne, mające fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa, zdrowia i spójności społecznej.
W tym kontekście dr Sobiesiak-Penszko wskazywała na potrzebę zmiany sposobu wydatkowania środków w ramach wspólnej polityki rolnej. Jej zdaniem system wsparcia powinien wynagradzać nie za samo posiadanie ziemi, ale realne dostarczanie dóbr publicznych – takich jak ochrona bioróżnorodności, poprawa jakości gleby, retencjonowanie wody i wysokiej jakości żywność. Taki model mógłby też wzmocnić rolę rolników jako strażników środowiska i partnerów w realizacji celów klimatycznych.
Musimy zupełnie zmienić myślenie o tym, czym jest nowoczesne rolnictwo
Dr Sobiesiak-Penszko zaznaczała również, że zmiany w systemie żywnościowym nie są już wyłącznie kwestią wyboru czy politycznej decyzji, lecz procesem, który i tak będzie postępował pod wpływem globalnych trendów i narastających kryzysów. Wskazywała na rosnącą niestabilność geopolityczną, zakłócenia w łańcuchach dostaw, zmienność cen surowców oraz coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe – susze, powodzie czy fale upałów – które bezpośrednio wpływają na produkcję żywności. Jej zdaniem te czynniki wymuszają budowanie bardziej odpornych, lokalnych i zrównoważonych systemów żywnościowych, niezależnych od krótkoterminowych mechanizmów rynkowych.
Dr Sobiesiak-Penszko podkreślała, że miasta mogą stać się kluczowymi aktorami tych zmian – zarówno jako odbiorcy żywności, jak i stabilne rynki zbytu dla lokalnych producentów. Odbudowa relacji oraz współpraca miasto–wieś została wskazana jako jeden z fundamentów budowania bardziej odpornych systemów żywnościowych.
Jej głos szczególnie mocno wybrzmiał w kontekście potrzeby redefinicji pojęcia nowoczesnego rolnictwa. Jak zaznaczyła:
Musimy zupełnie zmienić myślenie o tym, czym jest nowoczesne rolnictwo. Teraz, kiedy o tym myślimy, to od razu mamy w głowach technologie. Dzisiaj nowoczesne rolnictwo to rolnictwo oparte na współpracy z przyrodą i to powinno być nasze pierwsze skojarzenie.
Ogólnopolska debata WSIiZ pokazała, że rozmowa o przyszłości rolnictwa i żywności coraz częściej wychodzi poza wąskie ramy produkcji i ekonomii, obejmując kwestie zdrowia, środowiska i sprawiedliwości społecznej.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne aktualności
2026-09-18
Bezpieczeństwo klimatyczne to także bezpieczeństwo żywnościowe. Instytut Grunt podczas Narodowej Debaty w Sejmie
7 września 2026 roku w Sejmie RP odbyła się pierwsza Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. W panelu poświęconym obywatelom i gospodarce wystąpiła dr Paulina Sobiesiak-Penszko, prezeska Instytutu Strategii Żywnościowych „Grunt”, która mówiła o wpływie zmiany klimatu na rolnictwo oraz o tym, co powinniśmy zrobić, aby zwiększyć bezpieczeństwo żywnościowe Polski.
2026-08-19
Czy polskie miasta są odporne na kryzysy żywnościowe? Instytut Grunt prowadzi badanie 50 największych miast
Instytut Strategii Żywnościowych Grunt prowadzi badanie odporności polskich miast na kryzysy żywnościowe. Badanie jest realizowane pod patronatem Związku Miast Polskich oraz Unii Metropolii Polskich. Wypełnij ankietę.
2026-08-11
Instytut Grunt: dwa lata pracy nad zmianą systemu żywnościowego
Dwa lata temu powołałyśmy do życia Instytut Strategii Żywnościowych „Grunt”. Dostrzegłyśmy, że w Polsce brakuje organizacji, która patrzyłaby na żywność szeroko, wychodząc poza wąską soczewkę rolnictwa, handlu czy indywidualnych wyborów konsumentów.
2026-07-26
KOMENTARZ: Transformacja rolnictwa trwa. Referendum jej nie zatrzyma
Odrzucenie polityki klimatycznej nie zatrzyma suszy, przymrozków ani ekstremalnych upałów. Prawdziwe pytanie brzmi nie „czy” rolnictwo ma się zmieniać, ale jak przeprowadzić tę zmianę, aby zabezpieczyć produkcję i nie pozostawić rolników samych z jej kosztami.
