Polityki żywnościowe – lektury obowiązkowe
Często dostajemy pytanie o lektury wprowadzające w temat polityk żywnościowych. Ten artykuł zawiera przegląd 6 wartościowych publikacji, które pokazują temat z różnych perspektyw. Pomogą zrozumieć, jak działa system żywnościowy w Polsce, jakie problemy przed nim stoją? Jak miasta, konsumenci i polityki publiczne wpływają na to, co trafia na nasze talerze? Serdecznie zachęcamy do lektury!
Polityki żywnościowe – lektury obowiązkowe 📚
„Miasta dla suwerenności żywnościowej” – raport CoopTech Hub i Fundacji im. Heinricha Bölla (2025)
Raport „Miasta dla suwerenności żywnościowej” pokazuje, jak samorządy mogą wzmacniać lokalne systemy żywnościowe, wspierać rolnictwo i budować odporność społeczną. Wyjaśnia różnicę między bezpieczeństwem a suwerennością żywnościową, stawiając w centrum sprawczość lokalnych społeczności i zrównoważone rozwiązania. Publikacja opisuje przykłady działań w polskich miastach – od ogrodów osiedlowych, kuchni społecznych, hal targowych, spółdzielni i farm miejskich po inicjatywy ograniczające marnowanie jedzenia.
Raport podkreśla, że polityka żywnościowa powinna być integralną częścią strategii miejskich, a miasta mają realne narzędzia: zamówienia publiczne, edukację, krótkie łańcuchy dostaw i infrastrukturę. Zawiera 10 kluczowych wniosków i wskazuje, że zmiana jest możliwa dzięki integracji działań, uproszczeniom formalnym i wsparciu systemowemu. To zaproszenie do współpracy nad tworzeniem „jadalnych miast” i traktowaniem żywności jako elementu infrastruktury społecznej.
„Na widelcu. Konsumenci a transformacja systemu żywnościowego” – Instytut Spraw Publicznych (2023)
Raport autorstwa dr Pauliny Sobiesiak-Penszko „Na widelcu. Konsumenci a transformacja systemu żywnościowego” analizuje postawy i gotowość polskich konsumentów do wspierania zmian w kierunku zrównoważonego i sprawiedliwego systemu żywnościowego. Publikacja omawia konsekwencje przemysłowej produkcji żywności – degradację środowiska, spadek jakości produktów, słabnącą pozycję rolników – oraz wskazuje na potrzebę transformacji zgodnej z unijną strategią „Od pola do stołu”.
Raport odpowiada na pytania: co jemy, jak wybieramy żywność, gdzie robimy zakupy i jak postrzegamy swoją rolę w systemie żywnościowym. Zawiera wnioski i rekomendacje pokazujące, jak konsumenci poprzez codzienne wybory, ograniczenie marnowania żywności i współpracę z rolnikami mogą wspierać rozwój krótkich łańcuchów dostaw i rolnictwa przyjaznego środowisku.
„Co dalej z WPR?” – rekomendacje Koalicji Żywa Ziemia i Fundacji im. Heinricha Bölla (2025)
Jak powinna wyglądać Wspólna Polityka Rolna po 2027 roku, aby lepiej odpowiadała na społeczne i ekonomiczne potrzeby wszystkich uczestników systemu żywnościowego? W jaki sposób może stać się narzędziem gwarantującym bezpieczeństwo żywnościowe obecnym i przyszłym pokoleniom, a jednocześnie realnie wspierać ochronę środowiska i klimatu?
Na te pytania częściowo odpowiadają rekomendacje przedstawione w publikacji „Co dalej z WPR? – rekomndacje”. Zawierają one kluczowe kierunki zmian oraz podsumowują najważniejsze wnioski i zalecenia z raportu „Co dalej z WPR? Wnioski z dotychczasowej realizacji polskiego Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023–2027 i rekomendacje”.
„Dobre praktyki zero waste w polskich samorządach” – Fundacja Polskich Banków Żywności (2023)
Publikacja przedstawia przegląd dobrych praktyk zero waste realizowanych przez organizacje pozarządowe, grupy nieformalne i aktywistów w Polsce. Opisuje inicjatywy ograniczające ilość odpadów – od kawiarenek naprawczych, wymienników i foodsharingu, po sklepy charytatywne, kampanie edukacyjne i działania systemowe, takie jak ustawa przeciw marnowaniu żywności czy wprowadzenie systemu kaucyjnego. To inspirujący zbiór przykładów pokazujących, jak oddolne inicjatywy mogą realnie zmieniać rzeczywistość i wspierać ideę zero waste.
Dobre praktyki z zakresu ograniczania marnowania żywności to ważny element tego opracowania. Opisano takie inicjatywy jak mobilna kuchnia warsztatowa, Foodsharing Warszawa, zainicjowanie wdrożenia ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności.
„Wpływ zmiany klimatu na bezpieczeństwo żywnościowe Polski” – SGGW (2020)
Raport „Wpływ zmiany klimatu na bezpieczeństwo narodowe Polski” autorstwa prof. Zbigniewa Karaczuna oraz Jerzego Kozyry analizuje, jak postępujące zmiany klimatyczne wpływają na różne obszary funkcjonowania państwa i bezpieczeństwo obywateli. Opracowanie obejmuje kluczowe aspekty – od geostrategii, zdrowia, energetyki, rolnictwa i transportu, po środowisko – pokazując, że brak działań adaptacyjnych niesie poważne konsekwencje gospodarcze, społeczne i polityczne.
Publikacja wskazuje, że Polska już odczuwa skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak fale upałów, powodzie czy susze, które generują miliardowe straty, zagrażają zdrowiu, żywności i stabilności państwa. Raport podkreśla znaczenie transformacji energetycznej, wzmocnienia systemu ochrony zdrowia, modernizacji infrastruktury oraz zabezpieczenia bezpieczeństwa żywnościowego w obliczu rosnących zagrożeń klimatycznych. To kompleksowy dokument, który pokazuje, że zmiana klimatu to nie tylko problem środowiskowy, ale realne wyzwanie dla bezpieczeństwa narodowego.
„Za daleko. Polki i Polacy o bezpieczeństwie żywnościowym” – Instytut Strategii Żywnościowych Grunt (2025)
Raport autorstwa dr Pauliny Sobiesiak-Peszko oraz Katarzyny Banul-Wójcikowskiej „Za daleko. Polki i Polacy o bezpieczeństwie żywnościowym” przedstawia wyniki reprezentatywnego badania opinii publicznej przeprowadzonego przez Instytut Strategii Żywnościowych Grunt w kwietniu 2025 roku. Analizuje, jak społeczeństwo postrzega dostęp do żywności, jej jakość i ceny, a także rolę lokalnych rolników i odpowiedzialność państwa w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego w czasach kryzysów.
Wyniki są alarmujące: ponad 70% badanych obawia się, że w ciągu dekady niektóre produkty staną się trudno dostępne lub zbyt drogie, a większość uważa, że państwo niewystarczająco wspiera lokalnych producentów i zdrowe wybory konsumenckie.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne artykuły
2026-08-11
Szklanka wody a brakująca polityka żywnościowa
Bezpłatna kranówka miała znaleźć się w ustawie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Z najnowszej wersji projektu zniknęła. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewnia, że wróci w osobnej ustawie, ale na razie nie znamy ani projektu, ani terminu jego przedstawienia. Spór o bezpłatną kranówkę mówi o Polsce więcej, niż mogłoby się wydawać. Pokazuje państwo sprawnie dzielące różne kwestie między sektory, ale wciąż słabo wyposażone w mechanizmy ich ponownego łączenia. Polityka żywnościowa jest potrzebna właśnie po to, aby zdrowie, środowisko, dostępność i gospodarka spotykały się przed podjęciem decyzji.
2026-07-17
Czy żywność uprawiana w mieście jest bezpieczna?
Czy żywność uprawiana w mieście jest bezpieczna? To pytanie nabiera znaczenia wraz z rosnącą popularnością miejskich ogródków, upraw balkonowych i farm wertykalnych. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Poniżej prezentujemy przegląd badań na ten temat oraz zestaw rozwiązań, które pozwalają cieszyć się własnoręcznie wyprodukowaną żywnością w przestrzeniach miejskich.
2026-07-04
Czy polskie truskawki znikną z naszych stołów? Klimat, import i słaby system wsparcia rolnictwa zmieniają smak czerwca
Do niedawna truskawka była symbolem siły polskiego rolnictwa. Jednak od kilku lat jej uprawa przypomina grę w rosyjską ruletkę. Wpływają na to m.in. skutki zmiany klimatu: susze, mrozy, opady gradu, z drugiej strony coraz wyższe koszty produkcji, długie łańcuchy dostaw i system, który mocniej wspiera obrót masowym towarem niż mniejsze gospodarstwa. Dodatkowo konsument ma przez cały rok dostęp do importowanych owoców.
