Jak ułatwić dostęp do lokalnej żywności? Ekspercka debata podczas Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej
Kongres Miasta dla Suwerenności Żywnościowej to wyjątkowe wydarzenie. Gromadzi ekspertów, praktyków, naukowców i aktywistów pracujących na rzecz budowy sprawiedliwego, lokalnego systemu żywnościowego. 5 czerwca 2025 podczas kongresu, odbyła się inspirująca debata pt. „Produkcja żywności i łańcuchy dostaw”. Wydarzenie to stało się okazją do omówienia wyzwań i szans związanych z dostępem do lokalnej, wysokiej jakości żywności. Moderatorką spotkania była dr Paulina Sobiesiak-Penszko z Instytutu Strategii Żywnościowych GRUNT.
Kongres Miasta dla Suwerenności Żywnościowej: o czym debatowali eksperci?
Uczestnicy Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej zastanawiali się, jak usprawnić systemy żywnościowe w miastach i regionach. Podkreślali, że coraz więcej konsumentów poszukuje żywności lokalnej i ekologicznej, ale rolnicy oraz mali producenci napotykają liczne bariery: problemy logistyczne, wysokie koszty dystrybucji czy brak wsparcia administracyjnego.
Więcej na ten temat można przeczytać w najnowszym raporcie Instytutu Grunt.
Za daleko. Polki i Polacy o bezpieczeństwie żywnościowymEkologiczne rolnictwo a dostęp do rynku
Hubert Filipiak, rolnik ekologiczny, uczestnik Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej, mówił o trudnościach związanych z obecnością produktów ekologicznych w dużych sieciach handlowych. Producenci bywają zmuszeni do dostarczania symbolicznych ilości towaru jedynie po to, by zaznaczyć swoją obecność. Zwrócił uwagę, że certyfikat to za mało. Potrzebna jest aktywna obecność wśród konsumentów oraz współpraca między gospodarstwami, szczególnie w obszarze logistyki.
Lokalne targowiska i sprzedaż bezpośrednia
Podczas Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej Ewa Smuk-Stratenwerth wskazała na rolę lokalnych bazarów, domów kultury i instytutów ludowych. Te miejsca mogą sprzyjać bezpośrednim kontaktom rolników z konsumentami. Zwróciła uwagę na potrzebę budowania zaufania pomiędzy rolnikami i konsumentami oraz doceniania nowego pokolenia rolników. To właśnie młodzi rolnicy częściej rozumieją wagę współpracy. Wspomniała również o wyzwaniach związanych z rosnącymi kosztami uczestnictwa w miejskich bazarach oraz o polaryzacji debaty, która utrudnia konstruktywny dialog – zwłaszcza w kontekście rolnictwa mięsnego.
Polityka miejska wspierająca suwerenność żywnościową
Magda Karpińska, współtwórczyni inicjatywy Karmnik, opowiedziała o drodze od odwiedzin w mazowieckich gospodarstwach po stworzenie sklepu internetowego, a następnie punktów stacjonarnych. Jak zaznaczyła, klienci cenią kontakt z producentem. Dlatego w sklepach obecne są zdjęcia i informacje o dostawcach – każdy produkt ma swoją historię. Dodała także, że miasta powinny wspierać małych pośredników, którzy odgrywają istotną rolę w skracaniu łańcuchów dostaw.
Monika Onyszkiewicz mówiła o perspektywie wrocławskiej, gdzie udało się włączyć bazar z lokalną żywnością w strukturę miejskiego targowiska. Dzięki temu targowisko stało się miejscem budowania wspólnoty i elementem miejskiej polityki żywnościowej. Jej zdaniem niezbędna jest większa świadomość władz samorządowych co do roli, jaką mogą odegrać w budowaniu suwerenności żywnościowej.
Z kolei dr Maciej Łepkowski z SGGW zaznaczył, że konieczne jest tworzenie zarówno infrastruktury twardej (np. magazynów centralnych, jak w przypadku Kooperatywy Dobrze), jak i miękkiej – czyli budowania wiedzy i świadomości. Przypomniał, że tradycyjne rozwiązania, takie jak targowiska, doskonale sprawdzają się także dziś. Wspomniał o giełdzie rolnej w Broniszach jako przykładzie nieoczywistego, ale ważnego ogniwa krótkiego łańcucha dostaw. Podał przykład europejskich agri-parków podmiejskich, które łączą funkcje produkcyjne, edukacyjne i społeczne.
Koalicja na rzecz Suwerenności Żywnościowej
Debata zakończyła się zapowiedzią powołania Koalicji na rzecz Suwerenności Żywnościowej – otwartej inicjatywy, której celem jest integracja środowisk pracujących na rzecz budowy sprawiedliwego, lokalnego systemu żywnościowego.
Przeczytaj więcej o Koalicji na rzecz Suwerenności ŻywnościowejInstytut Strategii Żywnościowych GRUNT miał zaszczyt być współgospodarzem tej ważnej rozmowy. Dziękujemy wszystkim uczestnikom debaty oraz organizatorom Kongresu – w szczególności Spółdzielni PLZ, Pracowni Dóbr Wspólnych – a także partnerom i patronom wydarzenia. Więcej o Kongresie można przeczytać na stronie miastadlazywnosci.pl.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne aktualności
2026-09-18
Bezpieczeństwo klimatyczne to także bezpieczeństwo żywnościowe. Instytut Grunt podczas Narodowej Debaty w Sejmie
7 września 2026 roku w Sejmie RP odbyła się pierwsza Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. W panelu poświęconym obywatelom i gospodarce wystąpiła dr Paulina Sobiesiak-Penszko, prezeska Instytutu Strategii Żywnościowych „Grunt”, która mówiła o wpływie zmiany klimatu na rolnictwo oraz o tym, co powinniśmy zrobić, aby zwiększyć bezpieczeństwo żywnościowe Polski.
2026-08-19
Czy polskie miasta są odporne na kryzysy żywnościowe? Instytut Grunt prowadzi badanie 50 największych miast
Instytut Strategii Żywnościowych Grunt prowadzi badanie odporności polskich miast na kryzysy żywnościowe. Badanie jest realizowane pod patronatem Związku Miast Polskich oraz Unii Metropolii Polskich. Wypełnij ankietę.
2026-08-11
Instytut Grunt: dwa lata pracy nad zmianą systemu żywnościowego
Dwa lata temu powołałyśmy do życia Instytut Strategii Żywnościowych „Grunt”. Dostrzegłyśmy, że w Polsce brakuje organizacji, która patrzyłaby na żywność szeroko, wychodząc poza wąską soczewkę rolnictwa, handlu czy indywidualnych wyborów konsumentów.
2026-07-26
KOMENTARZ: Transformacja rolnictwa trwa. Referendum jej nie zatrzyma
Odrzucenie polityki klimatycznej nie zatrzyma suszy, przymrozków ani ekstremalnych upałów. Prawdziwe pytanie brzmi nie „czy” rolnictwo ma się zmieniać, ale jak przeprowadzić tę zmianę, aby zabezpieczyć produkcję i nie pozostawić rolników samych z jej kosztami.
