Jak ułatwić dostęp do lokalnej żywności? Ekspercka debata podczas Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej
Kongres Miasta dla Suwerenności Żywnościowej to wyjątkowe wydarzenie. Gromadzi ekspertów, praktyków, naukowców i aktywistów pracujących na rzecz budowy sprawiedliwego, lokalnego systemu żywnościowego. 5 czerwca 2025 podczas kongresu, odbyła się inspirująca debata pt. „Produkcja żywności i łańcuchy dostaw”. Wydarzenie to stało się okazją do omówienia wyzwań i szans związanych z dostępem do lokalnej, wysokiej jakości żywności. Moderatorką spotkania była dr Paulina Sobiesiak-Penszko z Instytutu Strategii Żywnościowych GRUNT.
Kongres Miasta dla Suwerenności Żywnościowej: o czym debatowali eksperci?
Uczestnicy Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej zastanawiali się, jak usprawnić systemy żywnościowe w miastach i regionach. Podkreślali, że coraz więcej konsumentów poszukuje żywności lokalnej i ekologicznej, ale rolnicy oraz mali producenci napotykają liczne bariery: problemy logistyczne, wysokie koszty dystrybucji czy brak wsparcia administracyjnego.
Więcej na ten temat można przeczytać w najnowszym raporcie Instytutu Grunt.
Za daleko. Polki i Polacy o bezpieczeństwie żywnościowymEkologiczne rolnictwo a dostęp do rynku
Hubert Filipiak, rolnik ekologiczny, uczestnik Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej, mówił o trudnościach związanych z obecnością produktów ekologicznych w dużych sieciach handlowych. Producenci bywają zmuszeni do dostarczania symbolicznych ilości towaru jedynie po to, by zaznaczyć swoją obecność. Zwrócił uwagę, że certyfikat to za mało. Potrzebna jest aktywna obecność wśród konsumentów oraz współpraca między gospodarstwami, szczególnie w obszarze logistyki.
Lokalne targowiska i sprzedaż bezpośrednia
Podczas Kongresu Miasta dla Suwerenności Żywnościowej Ewa Smuk-Stratenwerth wskazała na rolę lokalnych bazarów, domów kultury i instytutów ludowych. Te miejsca mogą sprzyjać bezpośrednim kontaktom rolników z konsumentami. Zwróciła uwagę na potrzebę budowania zaufania pomiędzy rolnikami i konsumentami oraz doceniania nowego pokolenia rolników. To właśnie młodzi rolnicy częściej rozumieją wagę współpracy. Wspomniała również o wyzwaniach związanych z rosnącymi kosztami uczestnictwa w miejskich bazarach oraz o polaryzacji debaty, która utrudnia konstruktywny dialog – zwłaszcza w kontekście rolnictwa mięsnego.
Polityka miejska wspierająca suwerenność żywnościową
Magda Karpińska, współtwórczyni inicjatywy Karmnik, opowiedziała o drodze od odwiedzin w mazowieckich gospodarstwach po stworzenie sklepu internetowego, a następnie punktów stacjonarnych. Jak zaznaczyła, klienci cenią kontakt z producentem. Dlatego w sklepach obecne są zdjęcia i informacje o dostawcach – każdy produkt ma swoją historię. Dodała także, że miasta powinny wspierać małych pośredników, którzy odgrywają istotną rolę w skracaniu łańcuchów dostaw.
Monika Onyszkiewicz mówiła o perspektywie wrocławskiej, gdzie udało się włączyć bazar z lokalną żywnością w strukturę miejskiego targowiska. Dzięki temu targowisko stało się miejscem budowania wspólnoty i elementem miejskiej polityki żywnościowej. Jej zdaniem niezbędna jest większa świadomość władz samorządowych co do roli, jaką mogą odegrać w budowaniu suwerenności żywnościowej.
Z kolei dr Maciej Łepkowski z SGGW zaznaczył, że konieczne jest tworzenie zarówno infrastruktury twardej (np. magazynów centralnych, jak w przypadku Kooperatywy Dobrze), jak i miękkiej – czyli budowania wiedzy i świadomości. Przypomniał, że tradycyjne rozwiązania, takie jak targowiska, doskonale sprawdzają się także dziś. Wspomniał o giełdzie rolnej w Broniszach jako przykładzie nieoczywistego, ale ważnego ogniwa krótkiego łańcucha dostaw. Podał przykład europejskich agri-parków podmiejskich, które łączą funkcje produkcyjne, edukacyjne i społeczne.
Koalicja na rzecz Suwerenności Żywnościowej
Debata zakończyła się zapowiedzią powołania Koalicji na rzecz Suwerenności Żywnościowej – otwartej inicjatywy, której celem jest integracja środowisk pracujących na rzecz budowy sprawiedliwego, lokalnego systemu żywnościowego.
Przeczytaj więcej o Koalicji na rzecz Suwerenności ŻywnościowejInstytut Strategii Żywnościowych GRUNT miał zaszczyt być współgospodarzem tej ważnej rozmowy. Dziękujemy wszystkim uczestnikom debaty oraz organizatorom Kongresu – w szczególności Spółdzielni PLZ, Pracowni Dóbr Wspólnych – a także partnerom i patronom wydarzenia. Więcej o Kongresie można przeczytać na stronie miastadlazywnosci.pl.
Żywność, rolnictwo i my
Interesują cię: bepieczeństwo żywnościowe, lokalne polityki żywnościowe, rolnictwo, krótkie łańcuchy dostaw oraz rozwój lokalnej żywności? Zapisz się do newslettera i bądź na bieżąco z naszymi działaniami!
Zobacz inne aktualności
2026-04-10
Rolnictwo w punkcie zwrotnym. Wnioski po Europejskim Forum Rolniczym 2026 w Jasionce
Współczesne rolnictwo znalazło się w momencie, który coraz częściej określany jest jako punkt zwrotny. Nie jest to już jedynie publicystyczna metafora, lecz wniosek płynący wprost z debat ekspertów, rolników i przedstawicieli administracji podczas Europejskiego Forum Rolniczego 2026 w Jasionce.
2026-04-03
Łowca okazji czy strategiczny menedżer? Relacja ze spotkania Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt
30 marca 2026 roku odbyło się spotkanie „Łowca okazji czy strategiczny menedżer? Świadomy konsument, krótkie łańcuchy dostaw i rola samorządów”, podczas którego zaprezentowaliśmy wyniki najnowszych badań Instytutu Strategii Żywnościowych Grunt oraz podjęliśmy dyskusję z ekspertkami i ekspertami reprezentującymi administrację publiczną, naukę, media i sektor rolny.
2026-03-06
KOMENTARZ: Lekcje z Bliskiego Wschodu: zrozumieć bezpieczeństwo żywnościowe
Żyjemy w iluzji obfitości. Świeże owoce zimą czy całoroczna dostępność egzotycznych produktów sprawiają, że wizja niedoborów wydaje się abstrakcyjna. Jednak współczesny handel opiera się na modelu „just-in-time”: sieci utrzymują minimalne zapasy, a magazyny są na bieżąco uzupełniane dostawami. Wystarczy jednak przerwanie łańcucha dostaw, by półki zaczęły pustoszeć. System ten jest też wrażliwy na awarie IT, brak paliwa i energii.
2026-01-11
KOMENTARZ: Mercosur i co dalej? Umowa handlowa jako test dla polskiego rolnictwa i polityki żywnościowej
Debata wokół umowy UE- Mercosur zbyt często sprowadza się do pytania: „czy polskie rolnictwo przetrwa konkurencję z Ameryką Południową?”. Znacznie istotniejsze pytanie brzmi: czy Polska wykorzysta ten moment, by zdefiniować własną strategię rozwoju rolnictwa i systemu żywnościowego – niezależnie od dalszych losów umowy handlowej.
